Dawniej świat był inny?

Dawniej świat był inny. Bez dwóch zdań. Ziemia była mniej okrągła, a wielkie białe plamy na mapach przydawały im uroku. W dodatku żadnych satelit. Bajka.

Globus-stary-antykwariat-stanislaw-karolewski003

Wielki globus wyprodukowany w latach dwudziestych XX wieku specjalnie dla czytelników magazynu „Dookoła świata”. Solidna, drewniana podstawa została wyposażona w nadal czynną busolę. Obracam kulą ziemską i zatrzymuję na Europie. Widzę różową plamkę podpisaną: „Polen”, a na niej „Warszawa”, „Wilno’ i „Lwów”. Przesuwam wzrok niedaleko za linię granicy i spoglądam na „Breslau” – tu się za kilkadziesiąt lat urodzę. Zrobiłem dokładnie to samo co wszyscy użytkownicy najnowocześniejszego globusa czyli „Google earth” – po zainstalowaniu aplikacji. Ze wszystkich cudów świata, które można tam obejrzeć wybierają swój dom, swoje podwórko i begonie sąsiadki. I coś mi się zdaje, że pierwszy właściciel tego globusa też to zrobił: nim spojrzał na cuda Afryki i morskie przygody, odwiedził wzrokiem tą swoją kamienicę i tę sąsiadkę. Dawniej świat był inny?

Globus-stary-antykwariat-stanislaw-karolewski002

Globus-stary-antykwariat-stanislaw-karolewski004

Sięgam więc głębiej – wiek XVIII, Nowe Ateny Benedykta Chmielowskiego. I uff. Tak. Tak! Świat był inny!

SYSTEMA COPERNICANUM

SYSTEMA COPERNICANUM, nie dla tego od iego nazwane Imienia, iakby go Mikołay Kopernik, Prusak z Torunia*, Kanonik Warmiński, Anno D. 1543 zmarły, miał zinwentować, ale że mu dał powagę & perfectionem (i doskonałość), iako główny suo saeculo (swojego wieku) Astronom. Lecz te SYSTEMA zinwentowali dawno Philoanus Pytagoryk y Arystarchus z Insuły Samos. Te SYSTEMA iest błędne, contra Fidem (przeciw wierze) trzyma, że Słońce iest in Centro Świata nieruchome (intellige quoad motum translationis [ma się rozumieć pod względem ruchu przestrzennego]), a koło Słońca lokuie Merkuryusza, Wenusa, ziemię z całą Elementarną SFERĄ. Twierdzi, że ziemia obrotem dziwnie prędkim in spatio 24 godzin popod Słońce stoiące obraca się, aby była wszystka w czasie tychże godzin cała oświecona. A ten Obrót od Wschodu do Zachodu naznaczaią, zowiąc go Motum Vertigionis (ruchem wirowym), iako pisze Schottus. Ale te SYSTEMA y o nim sentencya nie iest Pismu Świętemu conformis (zgodna), w Szkołach Katolickich non docetur (nie jest wykładana), iako (iuż po śmierci Kopernika) wyklęta od Pawła V Papieża Roku 1616(…) W ten czas dekretowano, że sentencya taka iest absurda, falsa, Haeretica (niedorzeczna, fałszywa, heretycka) y iterze Pańskiey przeciwna, która wyraźnie mówi o Ziemi perpetuo stoiącey (nieprzerwanie) naprzód w Ksiegach I Paralipomenon cap. 16: Ipse enim fundavit Orbem terrae immobilem (On bowiem zbudował okrąg ziemi nieporuszony); w Psalmie 93: Etenim firmavit Orbem terrae, quae non commovebitur; Eccl. cap. I: Terra autem in aeternum stat. (ALbowiem utwierdził okrąg ziemi, która się nie poruszy… A ziemia stoi na wieki).(…) Simplex instantia (prosty przykład) toż samo pokazuie: Gdyby ziemia sie obracała, tedyby rzuciwszy kamień kto kamień do góry, albo strzałę prościuteńko puściwszy, niżeliby ten, albo ta nadół padły, powinienby Człek z Ziemią odlecić od nich na kilka tysiecy mil, a przecie często na tegoż który rzuca, albo strzela w górę, znowu padaią owe rzeczy dogóry rzucone.

 

Kopernika nie wydało tu polskie plemię, ludzie mają jeszcze łacinę, nie interpretują po swojemu Pisma Świętego, kierują się logiką, a nie wiarą w naukę a w dodatku „ziemia” stoi i padaią owe rzeczy dogóry rzucone. W dodatku żadnych satelit. Bajka.

Processed by: Helicon Filter;

 

 

 

 

 

 * Wszystkie pogrubienia są moje.

Benedykt Chmielowski, Nowe Ateny albo Akademia wszelkiej sciencyi pełna mądrym dla memoryału, idiotom dla nauki, politykom dla praktyki, melancholikom dla rozrywki…,  Wydawnictwo Literackie, Kraków 1968 na podstawie wydań z lat 1754-1756

Share Button
  • Odwiedzin40051

Opublikuj komentarz